KVKK çerez politikası: hangi çerezler için açık rıza gerekir
Kurumun Çerez Uygulamaları Rehberi'ne göre zorunlu çerezlerde rıza aranmaz, reklam ve analitik çerezlerde açık rıza şarttır. Çerez türleri, geçerli rıza ve çerez politikası.
Çerez türleri nelerdir?
Rehber, çerezleri amaçlarına göre dört grupta ele alır: kesinlikle gerekli (zorunlu) çerezler, işlevsel çerezler, performans ve analitik çerezler, reklam ve pazarlama çerezleri. Süreye göre oturum ve kalıcı çerezler, tarafa göre birinci ve üçüncü taraf çerezleri ayrımı da yapılır.
Hangi çerezler için açık rıza gerekir?
Rehber iki ölçüt koyar: çerez yalnızca iletişimin sağlanması için kullanılıyorsa (Kriter A) ya da kullanıcının açıkça talep ettiği hizmet için kesinlikle gerekliyse (Kriter B) açık rıza aranmaz. Oturum, kimlik doğrulama, güvenlik, yük dengeleme ve kullanıcı tercihi çerezleri bu kapsamdadır. Aydınlatma yükümlülüğü bu çerezler için de yerine getirilir.
Bu iki ölçüte girmeyen çerezler, başta reklam ve pazarlama ile üçüncü taraf takip çerezleri, ilgili kişinin açık rızasına dayanır; rıza alınmadan cihaza yerleştirilmez ve istendiğinde geri alınabilir. Sitenin kendi kitlesini ölçmekle sınırlı birinci taraf analitik çerezlerin ise Kriter B kapsamında değerlendirilebileceği Rehber'de belirtilir; bu durumda da veri en aza indirilir ve gerekmeyen veriler anonimleştirilir.
Geçerli çerez rızası nasıl alınır?
Açık rıza belirli bir konuda, bilgilendirmeye dayanarak, özgür iradeyle ve aktif bir olumlayıcı eylemle verilir. Rehber'e göre siteye girmiş olmak ya da siteyi kullanmaya devam etmek rıza sayılmaz; "Sitemizi kullanarak çerezlere izin vermektesiniz" türü bantlar hukuka uygun değildir. Bütün çerezlere onay verilmeden içeriği göstermeyen çerez duvarları, rızanın özgürce verilmesi bakımından sorunludur. İyi uygulama olarak panelde eşit görünürlükte "kabul et", "reddet" ve "tercihler" düğmeleri sunulur; rıza yönetim aracına sonradan da kolayca erişilebilir.
Çerez politikası ve aydınlatma metni ne içerir?
Aydınlatma, çerez yönetim panelinden erişilebilir olmalı ve KVKK m.10'daki unsurları taşımalıdır. Rehber, aydınlatma metninde her çerezin adının, kullanım amacının, süresinin ve birinci mi üçüncü taraf mı olduğunun açıkça yazılmasını tavsiye eder. Kullanılan çerez listesi değiştikçe metin de güncellenir.
Site sahibi ne yapmalı?
Sitedeki çerezlerin envanterini çıkarmak, zorunlu olanları ayırmak, diğerlerini rıza alınana kadar engellemek, rıza yönetim panelini Rehber'e uygun kurmak ve çerez aydınlatma metnini güncel tutmak. Bu adımların ölçülebilir olanları (rıza öncesi yerleşen çerezler, panel anatomisi, yayımlanan metin) sitenin düzenli taranmasıyla izlenir.
Sık sorulanlar
- Zorunlu çerezler için rıza gerekir mi?
- Hayır. Sitenin çalışması için şart olan çerezlerde açık rıza aranmaz; ancak bu çerezler için de aydınlatma yapılır.
- Analitik çerezler için açık rıza gerekir mi?
- Üçüncü taraf analitik ve reklam çerezleri için evet. Yalnızca sitenin kendi kitlesini ölçen birinci taraf analitik çerezlerin Rehber'e göre Kriter B kapsamında değerlendirilebileceği belirtilir; bu durumda veri en aza indirilir ve anonimleştirme tavsiye edilir.
- "Siteyi kullanmaya devam ederek kabul etmiş olursunuz" geçerli mi?
- Hayır. Rehber'e göre açık rıza aktif bir olumlayıcı eylemle verilir; siteye girmek ya da gezinmeye devam etmek rıza sayılmaz.
Kaynaklar
Kişisel Verileri Koruma Kurumu, Çerez Uygulamaları Hakkında Rehber (KVKK Yayınları No. 69; ilk yayım Haziran 2022, güncel baskı Temmuz 2025)
- Çerez Uygulamaları Hakkında Rehber (PDF), kvkk.gov.tr
- 6698 sayılı Kanun m.5 ve m.10 (Resmî Gazete, 7 Nisan 2016)
Bu özet bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir. Metinler resmî kaynaklarla karşılaştırılarak yazılmıştır; kaynak metin değişirse bu sayfa güncellenir.
